Uit de tijdcapsule: Cultband Kyuss brengt in 1995 vlak voor de break-up de woestijn naar Eindhoven

Als je gaat googelen kom je erg weinig tegen over deze avond. Zelfs een setlist of een recensie is niet terug te vinden en veel verhalen over rock ’n roll-avonturen die avond in de Eindhovense Rockcity-scene zijn er ook niet. Ook bij het schrijven van dit verhaal liep ik daar tegenaan. Zelfs ‘Mister Roadburn’ Walter Hoeijmakers [red. creatief-directeur van Roadburn Festival, het Mekka van de heavy scene] was er niet bij in Eindhoven, al zag hij de band waarschijnlijk vaker dan welke Europeaan dan ook. “Ik zag Kyuss in 1994 op Dynamo Open Air, in de kelder van Nighttown in Rotterdam en op een festival in Dortmund met Soundgarden. Maar de show in de Effenaar, die heb ik helaas gemist.”

Na wat rondvragen, appen en mailen, schijnt er helaas niemand te vinden die bij de Eindhovense show van Kyuss was. Maar wel mensen met spijt. Gitarist Murphy van Ooijen van de Eindhovense stonerrock-formatie Candybar Planet: “Al is het dertig jaar geleden, ik herinner me nog als de dag van gisteren dat wij zo enorm baalden dat we zelf die avond moesten optreden buiten Eindhoven. Maar, voor vertrek hebben we nog wel een klein stukje van hun soundcheck meegepikt. Dat klonk super! En superhard, haha.“

En dan is het toch raak; een bezoeker van het concert met een goed verhaal. En veel dichterbij dan gedacht, een boezemvriend van ondergetekende.

Paul van Hulten is bekend van o.a. Woody and Paul, maar ook als fijnbesnaarde singer-songwriter Man from the South. En meer recentelijk, van zijn huidige band Flatland.

Paul heeft last van oorsuizen, of tinnitus met een duur woord, zoals veel muzikanten. Maar dat begon bij hem al op 16-jarige leeftijd, op 6 februari 1995. Hij herinnert zich de dag van het concert nog goed. “Ik werd door een vriend meegesleurd naar mijn allereerste concert, dat van Kyuss dus. Ik had de muziek wel gehoord op een cassettebandje, maar wist eerlijk gezegd nog niet precies wat ik ermee aan moest. En, waarschijnlijk door hun naam, dacht ik dat het Duitsers waren. Het klonk heel anders dan de bands waar ik toen naar luisterde; Pearl Jam en Red Hot Chili Peppers voornamelijk. Kyuss klonk veel minder hi-fi en vooral veel droger en lomper.”

We gaan zo terug naar die avond in Effenaar, maar eerst nog wat meer Kyuss achtergrond, aangezien dat een onmisbaar stuk geschiedenis blijft in de carrière van Josh Homme. En die geschiedenis is slechts bekend bij een klein percentage van de volle festivalweides die monsterhit ‘No One Knows’ en masse meeblèren.

Homme werd geboren in 1973 in de woestijn van het saaie pensionado-stadje Palm Desert, groeide op in luxe, een religieus gezin en heel veel verveling. En dat bleek een perfect - of moeten we voortaan Perfecth zeggen? - recept voor het starten van een dwarse rockband.

Al op zeer vroege leeftijd ging de slungelige gitarist met zijn al net zo verveelde skateboardende vrienden kijken naar bands die midden in die Californische woestijn zogenaamde ‘generator parties’ gaven. Jonge muzikanten draaiden letterlijk complete concerten op dieselgeneratoren ten midden van uitbundig feestende jongeren en misfits, ver verwijderd van ouders of politie. En ja, die feestjes liepen weleens flink uit de hand.

Fatso Jetson, Yawning Man, Across the River en een handjevol punkrockbands inspireerden Homme en zijn maten om Sons of Kyuss - later Kyuss - te starten en net als al die andere ‘woestijnbands’ te kiezen voor een geluid dat vooral compleet NIET leek op dat van de anderen. Want dat was een zeer dikke ‘no-no’ in de woestijn! Waar de band Yawning Man bijvoorbeeld koos voor een wijds en galmend geluid, koos Kyuss juist voor korrelig, heavy en droog. Allebei honderd procent geïnspireerd door hun barre omgeving. De woestijn als blauwdruk voor de muziek.

Niet heel lang na het stoppen van Kyuss - en een uitstapje als slaggitarist van Screaming Trees - startte Homme rond 1996 ‘zijn’ Queens of the Stone Age en tilde hij in de loop der jaren de heavy stonerrock van Kyuss naar een ander niveau. Die naam stonerrock, ook wel desert rock genoemd, is overigens een genre dat pas echt geboren werd na de opheffing van Kyuss, toen talloze bands zijn sound gingen gebruiken als uitgangspunt of het zelfs onbeschaamd probeerden te kopiëren. Hoe dat klinkt? Bluesrock maar dan super heavy of een punkrock LP te langzaam afgespeeld. Een beetje Black Sabbath, een beetje The Doors en een beetje Led Zeppelin met paddo’s op. Bands als Dozer, Sheavy, Fu Manchu, Monster Magnet, The Atomic Bitchwax, Candybar Planet, 1000 Mods, en honderden andere heavy rockbands worden er inmiddels onder geschaard.

In Kyuss speelden naast Homme ook drummer Brant Bjork (later Alfredo Hernandez), bassist Nick Olivieri (later Scott Reeder) en zanger John Garcia. Josh Homme was de main man als het aankwam op visie, songwriting en sound. Ze stemden hun gitaren laag om de vette riffs nog zwaarder te maken en Homme speelde over basgitaar-boxen en met exotische gitaren uit kringloopwinkels.

De mannen van Kyuss zijn daarmee de onbedoelde grondleggers van het stonerrock-genre, maar willen er zelf nog altijd niet zo veel mee te maken hebben. Zeker Homme niet, die is compleet wars van hokjes denken. Vraag hem naar zijn mening over de stonerrock-scene en je krijgt antwoorden uiteenlopend van: “Ik heb nooit in een stonerrock band gezeten hoor.” Tot: “Tja, stonerrock, dat is iets van marketeers. Hier heb je een doos, spring er maar in, dan doen wij hem dicht.” 

Terug naar februari 1995. Kyuss was in Europa aan het touren met zijn derde officiële album Welcome To Sky Valley en stond op het punt om het vierde en laatste album te lanceren: When The Circus Leaves Town. De shows die Kyuss buiten de VS deed waren legendarisch, maar eerlijk is eerlijk, echt niet allemaal uitverkocht. In Eindhoven was de anticipatie en de opkomst wel heel groot.

Paul van Hulten vertelt verder over zijn eerste concertbezoek ooit: “Het was die avond in februari zo’n typisch gure winterdag met wat motregen. Er stond een rij voor het oude Effenaar-pand, maar helemaal uitverkocht was het niet, geloof ik. Josh Homme kwam het podium op in een strak wit T-shirt en halflang roodblond haar, bijna een schooljongen nog. De bassist Scott Reeder speelde op blote voeten, dat was ook wel opvallend. De zaal zat ramvol en het geluid stond snoeihard. De show begon met een gitaardrone, de intro van het nummer ‘Thumb’ van het album ‘Blues for the Red Sun’. Ik stond met mijn oordoploze hoofd tegen de geluidsbox vooraan het podium. En dat heb ik geweten, want sindsdien heb ik tinnitus. Het piepen en oorsuizen dat daarbij hoort, is door de jaren heen nog wel wat heftiger geworden, maar het begon daar.”

“Mijn liefde voor Kyuss is overigens ook veel heftiger geworden na die show. De band heeft een stempel gedrukt op mijn muzikale smaak en eigen muzikale carrière zoals geen andere band dat ooit gedaan heeft. Ik luister nog steeds naar ze en coverde met Man From The South zelfs het nummer ‘Gardenia’. Kyuss is magisch.” 

Maar toen was het dus opeens klaar. De band stopte abrupt aan het einde van 1995. Al snel nadat Kyuss uit elkaar viel, kreeg de band een enorme cultstatus en werden de vier uitgebrachte albums ook in Europa een gigantisch succes bij liefhebbers van heavy muziek. Sinds die plotse break up - die later voornamelijk door kernleden Homme en zanger John Garcia bleek geforceerd - werd er gesmeekt om een reünie met alle originele leden. Die reünie kwam er in 2011 onder de naam Kyuss Lives!, maar wel zonder Josh Homme, want die geloofde niet zo in reünies en had de focus op Queens of the Stone Age dat langzaam uitgroeide tot één van de grootste rockbands van de planeet. 

Met Queens of the Stone Age stond Josh Homme nog twee keer in Effenaar, maar ook zanger John Garcia kwam enkele malen langs met o.a. Unida en redelijk recent nog met de korte revival tour van Slo Burn. Verder wist ex-Kyuss drummer Brant Bjork met zijn eigen band Eindhoven al vaker te vinden.

Deze vrijdag kunnen fans van een nieuw Queens of the Stone Age album gaan genieten. En hoe ‘Perfecth’ dat ook lijkt, er blijven ook veel Kyuss-fans met weemoed terugdenken aan die magische jaren ’90. Of ze Kyuss nou live zagen of niet.